W Praktyce prawa rodzinnego często występuje pytanie – czy pozbawienie rodzica władzy rodzicielskiej nad jego własnym dzieckiem powoduje równocześnie wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego? U wielu ludzi obecnie występuje przekonanie – skoro jeden z rodziców jest pozbawiony praw do swojego dziecka, możliwości decydowania o nim to nie powinien również mieć obowiązku utrzymania tego dziecka. Temu przekonaniu natomiast przeczy kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz przede wszystkim orzecznictwa sądów które jasno wskazują, że pozbawienie rodzica władzy rodzicielskiej nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego.
Czym jest władza rodzicielska według kodeksu rodzinnego i opiekuńczego?
Władza rodzicielską jak wskazuje kodeks rodzinny obejmuje w szczególności prawo i obowiązek rodziców kierowanie dziećmi, reprezentowanie ich i zarządzanie ich majątkiem. Powinna być wykonywana tak jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczeństwa. W praktyce oznacza to że rodzice są odpowiedzialni zarówno za rozwój fizyczny emocjonalny jak i za decyzje dotyczące edukacji leczenia czy miejsce zamieszkania dziecka. Władza rodzicielską obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do Wychowania dziecka z poszanowaniem jego godności i praw.
Kiedy sąd może pozbawić rodzica władzy rodzicielskiej?
Sąd może jednak pozbawić rodzica władzy rodzicielskiej w sytuacjach szczególnych jeśli władza rodzicielską nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeśli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub występuje rażące zaniedbanie obowiązków, które rodzic powinien spełniać względem dziecka. Sąd wydając taką decyzję kieruje się przede wszystkim szeroko rozumianym dobrem dziecka.
Pozbawienie władzy rodzicielskiej dotyczy wyłącznie sfery uprawnień związanych z wychowaniem, reprezentowaniem i decydowaniem o dziecku, natomiast nie powoduje eliminacji obowiązków finansowych wobec dziecka. W związku z czym obowiązek alimentacyjnych wynikający z samego faktu powstanie więzi rodzinnej między rodzicem a dzieckiem, jest niezależne od tego czy rodzic sprawuje władzę rodzicielską
Stanowisko Sądu Najwyższego w sprawie alimentów po pozbawieniu władzy rodzicielskiej
Podkreślenia wymaga stanowisko Sądu Najwyższego Izby Cywilnej zawarte w postanowieniu z dnia 12grudnia 2000 r. V CKN 1751/00 wskazujące, że „obowiązek alimentacyjny polegający jedynie na dostarczaniu dziecku środków utrzymania i wychowania (art. 128 KRO) jest niezależny od władzy rodzicielskiej. Obciąża on także rodzica, który został jej pozbawiony. Składnikiem władzy rodzicielskiej jest natomiast obowiązek zapewnienia dziecku warunków egzystencji obejmujących należyte wyżywienie, odzież, warunki mieszkaniowe, kontrolę, opiekę lekarską.” Oznacza to że obowiązek płacenia alimentów nie zależy od tego czy rodzic ma władzę rodzicielską nawet jeśli sąd ją odebrał rodzic nadal musi finansowo utrzymywać dziecko
Jak długo trwa obowiązek alimentacyjny wobec dziecka?
Ważnym elementem jest fakt, że obowiązek ten trwa tak długo jak długo dziecko nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. W praktyce oznacza to że rodzic powinien wspierać finansowo dziecko nie do osiągnięcia przez nie pełnoletności, ale także wtedy, gdy po osiągnięciu 18 lat dziecko nadal się uczy bądź też z różnych względów np. zdrowotnych nie jest w stanie podjąć samo pracy
Podsumowanie
Podsumowując w polskim prawie pozbawienie władzy rodzicielskiej nie powoduje wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka. Instytucje te funkcjonują niezależnie od siebie. Obowiązek alimentacyjny odnosi się do zapewnienia dziecku środków utrzymania natomiast władza rodzicielska do podejmowania decyzji dotyczących wychowania. Takie rozwiązanie chroni dobro dziecka i gwarantuje odpowiednie warunki do życia i rozwoju.